Hejt w internecie: co to jest i co możesz zrobić

Hejt w internecie to potoczna nazwa obraźliwych, agresywnych albo nieprawdziwych wpisów wymierzonych w osobę lub firmę. Kodeksy karny i cywilny nie używają takiego pojęcia, więc samo słowo „hejt” niczego nie przesądza. Liczy się treść wpisu: jeśli zawiera fałszywy zarzut, obelgę, narusza dobra osobiste albo ktoś podszywa się pod Ciebie, przepisy dają kilka dróg reakcji. Możesz zgłosić wpis serwisowi, w którym się pojawił, wystąpić do sądu cywilnego albo, w części przypadków, skorzystać z drogi karnej. Poniżej opisujemy, jak to rozróżnić i od czego zacząć.

Czym jest hejt, a czym nie jest?

Słowo „hejt” obejmuje bardzo różne sytuacje. Ostra, ale rzeczowa krytyka usługi, kpina z wypowiedzi publicznej, seria wulgarnych komentarzy pod zdjęciem, fałszywe oskarżenie o oszustwo w grupie lokalnej - wszystko to bywa nazywane hejtem, a prawnie każda z tych sytuacji wygląda inaczej.

Dla oceny przydaje się rozróżnienie między opinią a twierdzeniem o fakcie. „Obsługa była fatalna” to ocena. „Właściciel kradnie zaliczki” to zarzut faktu, który da się sprawdzić. Negatywna ocena co do zasady sama w sobie nie jest naruszeniem prawa, nawet jeśli boli; granice ocenia sąd. Fałszywy zarzut faktu, obelga albo ujawnienie prywatnych danych to już materia, którą zajmują się przepisy i regulaminy platform.

Kiedy hejt jest naruszeniem prawa?

Najczęściej w grę wchodzą cztery podstawy.

Zniesławienie (pomówienie). Art. 212 § 1 Kodeksu karnego dotyczy pomawiania innej osoby, grupy osób, instytucji, osoby prawnej lub jednostki bez osobowości prawnej o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego w danym zawodzie lub działalności. Przepis wprost wymienia osobę prawną i jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, więc pokrzywdzona może być także spółka. Gdy sprawca działa za pomocą środków masowego komunikowania, art. 212 § 2 przewiduje surowszą karę, do pozbawienia wolności do roku włącznie. Szczegóły opisujemy w poradniku o zniesławieniu w internecie.

Prawda jako granica. Art. 213 KK przewiduje, że prawdziwy zarzut nie zawsze jest przestępstwem: zarzut uczyniony niepublicznie nie jest nim, jeśli jest prawdziwy, a publicznie podnoszony prawdziwy zarzut nie jest przestępstwem, gdy dotyczy osoby pełniącej funkcję publiczną albo służy obronie społecznie uzasadnionego interesu.

Zniewaga. Art. 216 KK dotyczy znieważenia „innej osoby” w jej obecności, publicznie albo w zamiarze, by zniewaga do niej dotarła. Za pomocą środków masowego komunikowania grozi także pozbawienie wolności do roku. Przepis mówi o „innej osobie” i nie wymienia osoby prawnej ani instytucji, inaczej niż art. 212.

Naruszenie dóbr osobistych. Art. 23 Kodeksu cywilnego chroni dobra osobiste człowieka, w tym cześć, nazwisko lub pseudonim i wizerunek; katalog jest przykładowy. Art. 24 § 1 KC pozwala żądać zaniechania naruszenia, usunięcia jego skutków (np. oświadczenia odpowiedniej treści) i, na zasadach z kodeksu, zadośćuczynienia albo zapłaty sumy na cel społeczny. Zgodnie z art. 43 KC przepisy te stosuje się odpowiednio do osób prawnych.

Podszywanie się i uporczywe nękanie. Art. 190a § 2 KK dotyczy kogoś, kto podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek lub inne dane i wyrządza jej szkodę majątkową lub osobistą. Art. 190a § 1 obejmuje uporczywe nękanie, które wzbudza uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia albo istotnie narusza prywatność. Oba czyny są zagrożone karą od 6 miesięcy do 8 lat, a ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Krok 1: zabezpiecz dowody, zanim cokolwiek zgłosisz

Wpis może zniknąć, zostać zmieniony albo przeniesiony. Zanim zgłosisz go platformie, zapisz:

• dokładny adres URL wpisu (nie tylko adres strony głównej serwisu),
• zrzut ekranu z widoczną datą, nazwą konta autora i całą treścią,
• kontekst: wątek, w którym wpis się pojawił, odpowiedzi innych osób,
• informację, kiedy i w jaki sposób dowiedziałeś się o wpisie.

Dokładny URL przyda się dwa razy: platforma wymaga go w zgłoszeniu, a później może być potrzebny w sądzie. Data dowiedzenia się o sprawcy ma znaczenie dla terminów opisanych niżej.

Krok 2: zgłoś wpis platformie

To zwykle pierwszy krok, bo nie wymaga postępowania sądowego. Od 17 lutego 2024 r. stosuje się akt o usługach cyfrowych (DSA, rozporządzenie 2022/2065), który nakłada na serwisy konkretne obowiązki.

• Mechanizm zgłoszeń (art. 16 DSA). Dostawca hostingu musi udostępnić elektroniczny sposób zgłaszania nielegalnych treści. Dobre zgłoszenie zawiera uzasadnienie, dokładny URL, Twoje imię i nazwisko lub nazwę firmy, adres e-mail i oświadczenie o działaniu w dobrej wierze. Platforma powiadamia zgłaszającego o decyzji i o możliwości odwołania.
• Odpowiedzialność serwisu (art. 6 DSA). Hostingodawca nie odpowiada za cudze treści, dopóki nie ma faktycznej wiedzy o ich nielegalnym charakterze. Po uzyskaniu takiej wiedzy powinien bezzwłocznie usunąć treść lub zablokować do niej dostęp, jeśli chce skorzystać z wyłączenia odpowiedzialności. Dobrze uzasadnione zgłoszenie może taką wiedzę dać, jeśli nielegalność da się stwierdzić bez szczegółowej analizy prawnej.
• Uzasadnienie decyzji (art. 17 DSA). Gdy platforma usunie treść albo ograniczy konto, uzasadnienie dostaje autor tej treści.
• Odwołanie (art. 20 DSA). Dostawcy platform internetowych (z wyjątkiem mikro- i małych przedsiębiorstw, art. 19 DSA) muszą przez co najmniej 6 miesięcy od decyzji zapewnić bezpłatny, elektroniczny system skarg, także dla osoby, która dokonała zgłoszenia. Decyzje w skargach nie mogą zapadać wyłącznie automatycznie.
• Pozasądowe rozstrzyganie sporów (art. 21 DSA). Od decyzji, o których mowa w art. 20 (czyli decyzji platform internetowych, które nie są mikro- ani małymi przedsiębiorstwami), można zwrócić się do certyfikowanego organu pozasądowego. Jego rozstrzygnięcie nie jest wiążące, a droga do sądu pozostaje otwarta na każdym etapie.

Pamiętaj, że „nielegalna treść” w rozumieniu DSA to treść niezgodna z prawem, np. zniesławiająca. Wpis, który narusza tylko regulamin serwisu, zgłaszasz na podstawie regulaminu.

Podobną zasadę odpowiedzialności hostingodawcy zawiera art. 14 polskiej ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, obowiązujący do 5 listopada 2026 r. włącznie. Ustawa z 4 września 2026 r. uchyla ten przepis z dniem 6 listopada 2026 r.; od tego dnia o odpowiedzialności hostingodawcy rozstrzyga wyłącznie art. 6 DSA.

Krok 3: gdy platforma nie reaguje - skarga do Prezesa UKE od 6 listopada 2026 r.

Ta sama nowelizacja wprowadza w Polsce koordynatora do spraw usług cyfrowych. Od 6 listopada 2026 r. koordynatorem jest Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (art. 15b u.ś.u.d.e. w brzmieniu nadanym tą ustawą). Od tego dnia użytkownik może złożyć do niego elektronicznie skargę na dostawcę usług pośrednich, z opisem sprawy i dowodami, np. zrzutami ekranu (art. 22zh).

Skarga dotyczy naruszenia obowiązków przez platformę, np. braku mechanizmu zgłoszeń albo nierozpatrzenia zgłoszenia. Skarga nie wszczyna postępowania - w sprawie naruszenia obowiązków organ działa z urzędu (art. 22zk ust. 1). Ustawa nie przewiduje trybu, w którym organ na wniosek użytkownika nakazuje usunięcie konkretnego wpisu; dopiero w decyzji o naruszeniu przez platformę i w braku innych skutecznych środków organ może nakazać uniemożliwienie dostępu do treści naruszającej DSA (art. 22zy ust. 3). Gdy dostawca ma siedzibę w innym państwie UE, skarga trafia do tamtejszego koordynatora.

Krok 4: droga cywilna albo karna

Gdy zgłoszenie nie pomaga, a wpis jest poważny, zostają sądy. Obie drogi da się łączyć, ale mają inne cele.

Zniesławienie i zniewaga są ścigane z oskarżenia prywatnego. Zgodnie z art. 59 § 1 Kodeksu postępowania karnego pokrzywdzony sam wnosi i popiera oskarżenie. Prokurator wstępuje do sprawy tylko wtedy, gdy wymaga tego ochrona praworządności lub interes społeczny (art. 60). Art. 488 KPK pozwala złożyć skargę na policji: policja ją przyjmuje, w razie potrzeby zabezpiecza dowody i przesyła skargę do sądu. Inaczej jest przy podszywaniu się i nękaniu z art. 190a KK: wystarczy wniosek pokrzywdzonego, a dalej działają organy ścigania.

Szerzej o roszczeniach cywilnych piszemy w tekście o naruszeniu dóbr osobistych w internecie.

Jakie terminy obowiązują?

Najważniejszy termin dotyczy drogi karnej. Według art. 101 § 2 KK karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje po roku od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, ale nie później niż po 3 latach od popełnienia czynu. Liczy się poznanie osoby sprawcy, a nie samo zauważenie wpisu. Jeśli autor jest anonimowy, granica 3 lat od czynu biegnie mimo to.

Dla roszczeń majątkowych Kodeks cywilny przewiduje przedawnienie (art. 117-118 KC), a dla szkody z czynu niedozwolonego co do zasady 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej, nie dłużej niż 10 lat od zdarzenia (art. 442¹ § 1 KC). Jak te przepisy stosuje się do konkretnych żądań, np. zadośćuczynienia, warto ustalić z adwokatem lub radcą prawnym.

Co, jeśli hejter jest anonimowy?

To częsty problem. Według art. 18 ust. 6 u.ś.u.d.e. usługodawca udostępnia dane użytkowników organom państwa uprawnionym na podstawie odrębnych przepisów; ustawa nie przewiduje wydania ich bezpośrednio osobie pokrzywdzonej. Opisujemy to w poradniku jak ustalić autora anonimowego wpisu. Nie próbuj samodzielnie „namierzać” autora ani publikować danych osoby, którą podejrzewasz, bo możesz pomylić osobę i sam narazić się na zarzuty.

Hejt wobec firmy: co jest inaczej?

Osoba prawna ma do dyspozycji ochronę dóbr osobistych (art. 43 KC) i zniesławienie (art. 212 KK wprost wymienia osobę prawną). Przy zniewadze przepis mówi o „innej osobie”, bez wymienienia osób prawnych. Jednoosobowa działalność gospodarcza nie jest osobą prawną: przedsiębiorca chroni swoje dobra jako człowiek. Zgłoszenie do platformy bywa pierwszym krokiem także dla firm, a gdy wpisów jest dużo, pomaga stała obserwacja tego, co pojawia się o marce. Tym zajmuje się monitoring marki.