Jak ustalić autora anonimowego wpisu

Jako osoba prywatna albo firma zwykle nie ustalisz autora anonimowego wpisu samodzielnie. Ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną przewiduje, że usługodawca udostępnia dane użytkowników organom państwa uprawnionym na podstawie odrębnych przepisów, na potrzeby ich postępowań; nie przewiduje wydania ich bezpośrednio pokrzywdzonemu. To, który organ prowadzi sprawę, zależy od tego, jakiego czynu dotyczy wpis. Bywa, że autora nie da się ustalić wcale. Wtedy skuteczniejsze bywa doprowadzenie do usunięcia samego wpisu przez platformę.

Czy serwis wyda mi dane autora wpisu?

Według art. 18 ust. 6 ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną usługodawca nieodpłatnie udostępnia dane użytkowników „organom państwa uprawnionym na podstawie odrębnych przepisów na potrzeby prowadzonych przez nie postępowań”. Ustawa nie przewiduje wydania tych danych bezpośrednio osobie pokrzywdzonej.

Ustawa z 4 września 2026 r. nowelizująca tę ustawę (w życiu od 6 listopada 2026 r.) nie zmienia art. 18. Zasada pozostaje taka sama.

Czy pokrzywdzony może żądać danych od serwisu na innej podstawie, np. w ramach sprawy cywilnej, przepis ten nie rozstrzyga. To kwestia, którą trzeba omówić z adwokatem lub radcą prawnym, bo zależy od okoliczności sprawy.

Od czego zależy, jaka droga jest dostępna?

Od tego, jakie przestępstwo mógł popełnić autor. W sprawach o anonimowe wpisy najczęściej w grę wchodzą dwa tryby ścigania.

Różnica jest duża. Przy podszywaniu się pod inną osobę z wykorzystaniem jej wizerunku lub danych, które wyrządza szkodę majątkową lub osobistą (art. 190a § 2 KK), wystarczy wniosek pokrzywdzonego, a dalej działają policja i prokuratura. Jako organy państwa mogą one występować do serwisu o dane na potrzeby swojego postępowania (art. 18 ust. 6 u.ś.u.d.e.), jeśli odrębny przepis je do tego upoważnia. Przy zniesławieniu i zniewadze to pokrzywdzony sam wnosi i popiera oskarżenie.

Co zrobi policja, gdy złożę skargę o zniesławienie?

Art. 488 § 1 Kodeksu postępowania karnego przewiduje, że policja na żądanie pokrzywdzonego:

1. przyjmuje ustną lub pisemną skargę,
2. w razie potrzeby zabezpiecza dowody,
3. przesyła skargę do właściwego sądu.

Według § 2 dalsze czynności dowodowe policja wykonuje na polecenie sądu i przekazuje sądowi ich wyniki.

Przepis nie mówi, że policja na Twój wniosek ustala sprawcę albo dane autora wpisu. Policja przyjmuje skargę i zabezpiecza dowody; ewentualne ustalenia, które sąd jej zleci, mogą zostać przeprowadzone w ramach czynności dowodowych. Nie licz więc na to, że złożenie skargi samo w sobie da Ci nazwisko autora.

Czy mogę wnieść prywatny akt oskarżenia bez znajomości autora?

Art. 59 § 1 KPK pozwala pokrzywdzonemu jako oskarżycielowi prywatnemu wnosić i popierać oskarżenie o przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego. Art. 487 KPK przewiduje, że akt oskarżenia może ograniczyć się do oznaczenia osoby oskarżonego, zarzucanego czynu i wskazania dowodów. Właśnie wymóg oznaczenia osoby oskarżonego sprawia, że anonimowość autora jest praktyczną przeszkodą dla samodzielnego aktu oskarżenia. Jak w konkretnej sprawie połączyć skargę na policji z aktem oskarżenia, warto ustalić z adwokatem lub radcą prawnym.

A droga cywilna?

Ochrona dóbr osobistych w Kodeksie cywilnym to osobna droga. Czy i jak w postępowaniu cywilnym można uzyskać dane anonimowego autora, np. od serwisu, to zagadnienie, którego tu nie opisujemy, bo zależy od wykładni przepisów i praktyki sądów. Jeśli rozważasz tę drogę, zacznij od konsultacji z adwokatem lub radcą prawnym. O samych roszczeniach piszemy w tekście o naruszeniu dóbr osobistych w internecie.

Ile mam czasu?

Przy zniesławieniu i zniewadze terminy są krótkie. Według art. 101 § 2 KK karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje po roku od dnia, w którym pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy, ale nie później niż po 3 latach od popełnienia czynu.

Przy anonimowym wpisie roczny termin zaczyna biec dopiero od ustalenia, kto jest autorem. Granica 3 lat od popełnienia czynu biegnie jednak niezależnie. Jeśli ustalanie autora się przeciąga, droga karna może się zamknąć, zanim poznasz jego tożsamość. Dlatego dowody warto zabezpieczyć od razu.

Czego nie robić?

Przy anonimowym hejcie kusi, żeby „namierzyć” autora samemu. To zwykle szkodzi sprawie:

• Nie ustalaj autora na własną rękę na podstawie stylu pisania, godzin publikacji czy domysłów. Łatwo wskazać niewłaściwą osobę.
• Nie publikuj danych osoby, którą podejrzewasz. Jeśli się mylisz, krzywdzisz kogoś niewinnego i sam możesz ponieść odpowiedzialność. Nawet jeśli masz rację, eskalujesz konflikt i dajesz drugiej stronie argumenty.
• Nie wchodź w publiczną wymianę ciosów z anonimowym kontem. Odpowiedź może podtrzymać wątek i zwiększyć jego zasięg.
• Nie zlecaj „usług” obiecujących ujawnienie danych autora bez udziału organów. Ustawa przewiduje udostępnianie danych użytkowników organom państwa uprawnionym na podstawie odrębnych przepisów, a nie podmiotom prywatnym.

Co możesz zrobić od razu?

1. Zabezpiecz dowody: dokładny adres URL wpisu, zrzuty ekranu z datą i nazwą konta, cały wątek. Zapisz, kiedy dowiedziałeś się o wpisie.
2. Zgłoś wpis platformie. Na podstawie art. 16 aktu o usługach cyfrowych (DSA) serwis musi mieć elektroniczny mechanizm zgłaszania nielegalnych treści. Dobre zgłoszenie zawiera uzasadnienie, dokładny URL, Twoje dane i e-mail oraz oświadczenie o działaniu w dobrej wierze. Do usunięcia wpisu nie trzeba znać autora.
3. Przy podszywaniu się lub nękaniu rozważ złożenie wniosku o ściganie z art. 190a KK.
4. Przy zniesławieniu lub zniewadze rozważ skargę na policji z art. 488 KPK i konsultację z adwokatem lub radcą prawnym.

Dlaczego często lepiej działać przez platformę?

Uczciwie: bywa, że autora anonimowego wpisu nie da się ustalić, a nawet jeśli się uda, nie zawsze dzieje się to przed upływem terminów opisanych wyżej. Celem osoby lub firmy, której dotyczy wpis, jest zwykle to, żeby treść przestała szkodzić. Tu droga przez platformę bywa skuteczniejsza, bo nie wymaga wiedzy, kim jest autor. Hostingodawca, który uzyska faktyczną wiedzę o nielegalnej treści, powinien bezzwłocznie ją usunąć albo zablokować, żeby nie odpowiadać za nią sam (art. 6 DSA). Od decyzji platformy internetowej, która nie jest mikro- ani małym przedsiębiorstwem, przysługuje odwołanie w jej wewnętrznym systemie skarg (art. 20 w związku z art. 19 DSA).

Jeśli wpis zniesławia, a platforma nie reaguje, pomocne bywa uporządkowanie dowodów i zgłoszeń w jednym miejscu. Opisujemy, jak to wygląda, na stronie o usuwaniu treści z internetu. Ogólny przegląd możliwości znajdziesz w poradniku o hejcie w internecie.